बारामतीत ‘बाप समजावून घेताना’ने घातला भावनांना हात; गदिमा सभागृह अश्रूंनी ओलावले!
वसंत हंकारे सरांच्या शब्दांनी पालक-तरुणाई गहिवरली; ‘प्रतिबिंब’ व्याख्यानमालेत संस्कार, कृतज्ञता आणि नात्यांचा जागर
बारामती /भावनगरी संपादक संतोष शिंदे बारामती ९८२२७३०१०८
बापाच्या घामाची किंमत, आईच्या अश्रूंची जाणीव आणि पालकांच्या त्यागाची जाणीव करून देणारे वसंत हंकारे सरांचे ‘बाप समजावून घेताना’ हे व्याख्यान बारामतीकरांच्या काळजाला भिडले. त्यांच्या प्रत्येक शब्दागणिक सभागृहातील वातावरण भावूक होत गेले. कुणाचे डोळे पाणावले, तर कुणाला आपल्या आई-वडिलांच्या कष्टांची नव्याने जाणीव झाली. ग. दि. मा. सभागृहात उपस्थित असलेल्या पालक, विद्यार्थी आणि तरुणाईला अंतर्मुख करणारा हा भावस्पर्शी सोहळा शनिवारी (दि. २४ ऑक्टोबर) पार पडला.
श्रीमती सुनेत्रा अजितदादा पवार यांच्या माध्यमातून सुरू असलेल्या ‘प्रतिबिंब’ या व्याख्यानमालेअंतर्गत एन्व्हायर्नमेंटल फोरम ऑफ इंडिया, बारामती यांच्या वतीने विद्यानगरी येथील ग. दि. मा. सभागृहात या व्याख्यानाचे आयोजन करण्यात आले होते. बारामती पंचक्रोशीसह सोलापूर येथून ताकपिरे शांतीसागर यांच्यासह अनेक कुटुंबांनी या व्याख्यानाला उपस्थिती लावली. सभागृहातील मोठ्या उपस्थितीने पालक आणि तरुणाईच्या मनाला स्पर्श करणाऱ्या या विषयाचे महत्त्व अधोरेखित केले.
बाप आयुष्यभर झिजतो, पण त्याच्या कष्टांची जाणीव किती?
मुलांच्या सुखासाठी स्वतःच्या इच्छा बाजूला ठेवणारा बाप, लेकरांच्या भविष्यासाठी आयुष्य वेचणारी आई आणि मुलांच्या यशासाठी स्वतःच्या स्वप्नांचा त्याग करणारे पालक यांचे वास्तव हंकारे सरांनी आपल्या प्रभावी शैलीत मांडले. मुलांना मोठे करताना आई-वडील किती संकटे सहन करतात, किती इच्छा मनातच दडपतात आणि मुलांच्या चेहऱ्यावरील आनंदासाठी किती कष्ट उपसतात, याची जाणीव त्यांनी उपस्थितांना करून दिली.
आजच्या धावपळीच्या जीवनात मोबाईल, सोशल मीडिया, व्यसनाधीनता आणि पालक-मुलांमधील वाढते भावनिक अंतर या समस्यांवर त्यांनी नेमकेपणाने भाष्य केले. आधुनिकतेच्या नावाखाली आई-वडिलांपासून दूर जाणाऱ्या तरुणाईला त्यांनी आत्मपरीक्षण करण्यास भाग पाडले.
ज्या आई-वडिलांनी आपल्याला जग दाखवले, त्यांनाच आपल्या वागण्यामुळे दुःख सहन करावे लागू नये. त्यांच्या त्यागाची परतफेड पैशाने होऊ शकत नाही; मात्र त्यांना सन्मान, प्रेम आणि आपुलकी देणे प्रत्येकाचे कर्तव्य आहे, हा विचार त्यांच्या व्याख्यानातून ठळकपणे समोर आला.
शब्द थेट काळजावर; डोळ्यांत अश्रू, मनात पश्चात्ताप!
हंकारे सरांची संवादशैली, आवाजातील चढ-उतार, देहबोली आणि वास्तवाचे भान देणारे उदाहरण यांमुळे उपस्थित अक्षरशः भारावून गेले. पालकांच्या मनातील वेदना आणि मुलांच्या मनात दडलेल्या भावनांना त्यांनी शब्द दिले. व्याख्यान ऐकताना अनेकांच्या डोळ्यांत अश्रू तरळले. आपल्या आई-वडिलांनी आपल्यासाठी केलेल्या त्यागाची जाणीव झाल्याने अनेक जण भावूक झाले.
हे व्याख्यान केवळ भावनिक आवाहन नव्हते, तर नात्यांमधील संवाद पुन्हा जिवंत करण्याचा प्रयत्न होता. पालकांनी मुलांना समजून घ्यावे आणि मुलांनीही आई-वडिलांच्या भावनांचा आदर करावा, प्रेम केवळ बोलून नव्हे तर कृतीतून व्यक्त करावे, हा संदेश प्रभावीपणे पोहोचला.
संस्कारांतूनच घडणार उद्याचा भारत!
कुटुंबातील नात्यांपासून राष्ट्रनिर्मितीपर्यंतचा व्यापक विचार मांडताना हंकारे सरांनी सावित्रीबाई फुले, राजमाता जिजाऊ, छत्रपती शिवाजी महाराज, छत्रपती संभाजी महाराज, डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर आणि राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज यांच्या विचारांचा संदर्भ दिला. संत-महात्म्यांचे संस्कार आणि श्रीरामाच्या आदर्शातून प्रेरणा घेत तरुण पिढीने जबाबदार नागरिक म्हणून घडावे, असे आवाहन त्यांनी केले.
राष्ट्राचे भविष्य केवळ मोठ्या भाषणांतून घडत नाही; ते घराघरांत रुजणाऱ्या संस्कारांतून घडते. आई-वडिलांचा आदर, समाजाप्रती जबाबदारी, व्यसनांपासून दूर राहण्याची जाणीव आणि चुकीच्या मार्गाला ठामपणे नकार देण्याचे धैर्य तरुणांनी आत्मसात करावे, हा विचार या व्याख्यानातून अधोरेखित झाला.
व्याख्यान संपले; पण विचारांचे वादळ कायम!
‘प्रतिबिंब’ व्याख्यानमालेच्या माध्यमातून एन्व्हायर्नमेंटल फोरम ऑफ इंडिया, बारामती यांनी समाजप्रबोधनाचा महत्त्वपूर्ण उपक्रम पुढे नेला आहे. विविध विषयांच्या माध्यमातून विचारांची नवी दिशा देणाऱ्या या व्याख्यानमालेतील ‘बाप समजावून घेताना’ हा अध्याय उपस्थितांसाठी भावनिक आणि आत्मचिंतनाचा अनुभव ठरला. हंकारे म्हणाले अजितदादा पवार यांची इच्छा होती की मला व्याख्यान ऐकायचे आहे तो योग काही आला नाही दादांच्या पश्चात आजचे व्याख्यान होत आहे दादांच्या कार्याला कामाला कृतज्ञता व्यक्त केली. आणिउद्याच्या पिढीसाठी
शिक्षण घ्या, मोठे व्हा, यशस्वी व्हा; पण त्या यशाच्या शिखरावर पोहोचताना ज्यांनी आपले आयुष्य तुमच्यासाठी खर्ची घातले, त्या आई-वडिलांचा हात सोडू नका, हा या व्याख्यानाचा गाभा होता.
खऱ्या अर्थाने ‘बाप समजावून घेताना’ हे केवळ व्याख्यान ठरले नाही, तर प्रत्येकाच्या अंतर्मनाला भिडणारा प्रश्न ठरल
आपल्यासाठी आयुष्यभर झटणाऱ्या बापाला आणि मायेची सावली देणाऱ्या आईला आपण खरंच समजून घेतलं आहे का?”
याच प्रश्नाचे उत्तर शोधत उपस्थितांनी सभागृहातून बाहेर पडताना आपल्या नात्यांकडे नव्याने पाहण्याचा विचार मनाशी घेतला. वसंत हंकारे सरांच्या शब्दांनी बारामतीत पालकांविषयी कृतज्ञता, कुटुंबाविषयी संवेदनशीलता आणि पुढील पिढीला सुसंस्कारित करण्याची जबाबदारी अधिक ठळकपणे अधोरेखित केली.
‘प्रतिबिंब” व्याख्यानमालेसाठी एन्व्हायरमेंटल फोरम चे पदाधिकाऱ्यांनी परिश्रम घेत आहेत कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन ज्ञानेश्वर(मामा) जगताप यांनी केले.
