महाराष्ट्रात पावसाची मोठी तूट; पश्चिम महाराष्ट्र, मराठवाड्यात चिंतेचे सावट
खटावमध्ये तब्बल ७३.५६ टक्के तूट; फलटण ७०.३०, माण ६८.२७ टक्के घट — बारामतीत ४७.९५ टक्के कमी पाऊस
बारामती :
यंदाच्या पावसाळ्यात महाराष्ट्रातील अनेक भागांना पावसाने मोठा हुलकावणी दिल्याचे चित्र समोर आले आहे. १ जून ते ३० सप्टेंबर २०२६ या कालावधीतील उपलब्ध तालुकानिहाय आकडेवारीनुसार पश्चिम महाराष्ट्र, मराठवाडा तसेच विदर्भातील अनेक तालुक्यांमध्ये सरासरीच्या तुलनेत पावसाची मोठी तूट नोंदविण्यात आली आहे. विशेषतः सातारा, सोलापूर, पुणे, बीड, धाराशिव, जालना, परभणी, लातूर आणि अहिल्यानगर जिल्ह्यांतील अनेक तालुके पावसाच्या कमतरतेने प्रभावित झाले आहेत.
सातारा जिल्ह्यात सर्वाधिक तूट :
सातारा जिल्ह्यातील खटाव तालुक्यात सरासरी ४०८.८३ मिमीच्या तुलनेत केवळ १०८.०८ मिमी पाऊस झाला असून तब्बल ७३.५६ टक्के तूट नोंदली गेली. फलटणमध्ये ७०.३० टक्के, तर माणमध्ये ६८.२७ टक्के पावसाची घट झाली. त्यामुळे या भागातील खरीप हंगामाबरोबरच आगामी रब्बी हंगामाच्या नियोजनावरही परिणाम होण्याची शक्यता आहे.
सोलापूर जिल्ह्यात गंभीर परिस्थिती :
सोलापूर जिल्ह्यातील जवळपास सर्वच तालुक्यांमध्ये सरासरीपेक्षा कमी पाऊस नोंदला आहे. माळशिरसमध्ये ६३.२९ टक्के, पंढरपुरात ६०.७२ टक्के, मंगळवेढ्यात ५८.३३ टक्के आणि सांगोल्यात ५६.८९ टक्के तूट आहे. अक्कलकोटमध्येही ५५.१९ टक्के घट नोंदली असून, माढा, करमाळा, मोहोळ, उत्तर सोलापूर, दक्षिण सोलापूर आणि बार्शी तालुक्यांमध्येही पावसाचे प्रमाण सरासरीपेक्षा लक्षणीय कमी आहे.
बारामतीसह पुणे जिल्ह्यातही पावसाची कमतरता :
पुणे जिल्ह्यात इंदापूर तालुक्यात सरासरीच्या तुलनेत ५० टक्के तूट, तर बारामतीत ४७.९५ टक्के घट नोंदली आहे. दौंडमध्ये ४०.७४ टक्के, तर पुरंदरमध्ये ३०.०३ टक्के पाऊस कमी झाला आहे. पुणे जिल्ह्यातील या पावसाच्या तुटीचा शेती, पिण्याचे पाणी आणि जलसाठ्यांवर परिणाम होण्याची शक्यता आहे.
मराठवाड्यातही पावसाची मोठी घट :
बीड जिल्ह्यात आष्टी तालुक्यात ६६.३३ टक्के, शिरूरमध्ये ६०.०४ टक्के आणि पाटोदा येथे ५७.५५ टक्के तूट आहे. धाराशिवमधील लोहारामध्ये ५६.८७ टक्के, तुळजापूरमध्ये ५२.२८ टक्के, तर धाराशिव तालुक्यात ४७.८१ टक्के घट झाली आहे.
जालना जिल्ह्यात अंबडमध्ये ५४.०२ टक्के आणि घनसावंगीत ५१.६६ टक्के तूट आहे. परभणी जिल्ह्यात जिंतूरमध्ये ५७.०२ टक्के, तर लातूर जिल्ह्यात औसा येथे ४६.४१ टक्के पाऊस कमी झाला आहे.
अहिल्यानगरमध्येही पावसाची चिंता :
अहिल्यानगर जिल्ह्यात पाथर्डीमध्ये ६०.१० टक्के, कर्जत ५८.५४ टक्के, नगर ५७.२७ टक्के आणि शेवगावमध्ये ५५.९२ टक्के पावसाची तूट आहे. नेवासा, श्रीगोंदा आणि जामखेड या तालुक्यांमध्येही सरासरीपेक्षा कमी पाऊस नोंदला आहे.
विदर्भातील अनेक तालुकेही सरासरीच्या खाली :
विदर्भात वर्धा, वाशिम, यवतमाळ आणि अकोला जिल्ह्यांतील अनेक तालुक्यांमध्ये पावसाची तूट दिसून येते. वर्धा जिल्ह्यात आष्टीमध्ये ४७.५१ टक्के, कारंजामध्ये ४३.८७ टक्के आणि देवळीमध्ये ४३.६१ टक्के घट झाली आहे. वाशिम, यवतमाळ आणि अकोला जिल्ह्यांतील अनेक तालुकेही सरासरीच्या तुलनेत पिछाडीवर आहेत.
कोकण, नाशिकच्या काही भागांना दिलासा
राज्यात सर्वत्रच पावसाची स्थिती प्रतिकूल नसून काही तालुक्यांमध्ये सरासरीपेक्षा अधिक पाऊस झाला आहे. नाशिक जिल्ह्यात कळवणमध्ये २९.६३ टक्के, निफाडमध्ये २०.४४ टक्के, चांदवडमध्ये १४.८० टक्के आणि दिंडोरीमध्ये ११.९६ टक्के अधिक पाऊस नोंदला आहे.
पालघरमधील तलासरीमध्ये २४.५८ टक्के, पालघरमध्ये १२.३६ टक्के, तर डहाणूमध्ये ११.६४ टक्के अधिक पाऊस झाला. रायगडमधील खालापूरमध्ये सरासरीपेक्षा १७.२३ टक्के अधिक पाऊस झाला असून प्रत्यक्ष पर्जन्यमान तब्बल सुमारे ४ हजार मिमी नोंदले गेले आहे.
पावसाच्या असमान वितरणाने शेतीसमोर आव्हान
महाराष्ट्रात जून ते सप्टेंबर हा प्रमुख नैऋत्य मोसमी पावसाचा कालावधी आहे आणि राज्यातील पर्जन्यमानात भौगोलिकदृष्ट्या मोठी विविधता आढळते. महाराष्ट्राच्या जलस्रोतांमध्ये पावसाचा मोठा वाटा असल्याने पावसाचे असमान वितरण शेती आणि पाणी व्यवस्थापनासाठी महत्त्वाचे ठरते.
यंदाच्या आकडेवारीत एका बाजूला कोकण आणि नाशिकच्या काही भागांत समाधानकारक किंवा सरासरीपेक्षा अधिक पाऊस दिसत असताना दुसऱ्या बाजूला पश्चिम महाराष्ट्र आणि मराठवाड्यातील अनेक तालुक्यांमध्ये मोठी तूट दिसून येत आहे. त्यामुळे खरीप पिकांची उत्पादकता, जमिनीतील ओलावा, पिण्याच्या पाण्याचे नियोजन आणि रब्बी हंगामातील पेरणी याकडे प्रशासन व शेतकऱ्यांना विशेष लक्ष द्यावे लागणार आहे.
टीप : वरील तालुकानिहाय टक्केवारी तुमच्याकडून प्राप्त झालेल्या १ जून ते ३० सप्टेंबर २०२६ या कालावधीच्या “SkyWatch” आकडेवारीवर आधारित आहेत. महाराष्ट्र कृषी विभागाकडे अधिकृत पर्जन्यवृष्टी नोंद व विश्लेषणाची स्वतंत्र प्रणाली उपलब्ध आहे.
