कर्मवीर भाऊराव पाटील – शिक्षणातून घडवलेला समाजक्रांतीचा दीपस्तंभ….
कर्मवीर भाऊराव पाटील यांचे नाव महाराष्ट्राच्या सामाजिक आणि शैक्षणिक इतिहासात सुवर्णाक्षरांनी लिहिले गेले आहे. ग्रामीण भागातील गरीब, शेतकरी, कष्टकरी आणि बहुजन समाजातील मुलांना शिक्षणाची संधी मिळावी, हा त्यांचा आयुष्यभराचा ध्यास होता. “कमवा आणि शिका” ही संकल्पना त्यांनी प्रत्यक्षात आणून हजारो विद्यार्थ्यांचे जीवन उजळवले.
२२ सप्टेंबर १८८७ रोजी जन्मलेल्या भाऊरावांनी शिक्षण हेच समाज परिवर्तनाचे प्रभावी साधन मानले. त्या काळात जात, गरिबी आणि अज्ञानामुळे अनेक विद्यार्थी शिक्षणापासून वंचित राहत होते. ही परिस्थिती बदलण्यासाठी त्यांनी १९१९ मध्ये रयत शिक्षण संस्था ची स्थापना केली. अत्यंत प्रतिकूल परिस्थितीत सुरू झालेली ही संस्था पुढे महाराष्ट्रातील सर्वात मोठ्या शैक्षणिक चळवळींपैकी एक बनली.
भाऊराव पाटील यांनी विद्यार्थ्यांमध्ये स्वावलंबन, श्रमप्रतिष्ठा आणि सामाजिक समता यांचे संस्कार रुजवले. “शिक्षण हे श्रीमंतांचे मक्तेदारी नसून सर्वसामान्यांचा हक्क आहे,” हा त्यांचा संदेश आजही प्रेरणादायी ठरतो. त्यांनी केवळ शाळा उभारल्या नाहीत, तर विचारांची मशाल पेटवली.
९ मे १९५९ रोजी त्यांचे निधन झाले. त्यांच्या पुण्यतिथीनिमित्त त्यांचे कार्य स्मरणात ठेवणे म्हणजे समाजातील शेवटच्या घटकापर्यंत शिक्षण पोहोचवण्याचा संकल्प पुन्हा दृढ करणे होय. कर्मवीरांचे जीवन हे संघर्ष, त्याग आणि समाजसेवेचे प्रेरणादायी उदाहरण आहे. भावनगरीच्या वतीने विनम्र अभिवादन
